Noms de famille franc-comtois : les 400 patronymes les plus portés en Franche-Comté
Doubs (25), Jura (39), Haute-Saône (70), Territoire de Belfort (90) — données naissances 1891-1915
Tu portes un nom franc-comtois sans le savoir
La première fois que j’ai ouvert un annuaire comtois, j’ai eu un petit choc. FAIVRE, VUILLEMIN, GROSJEAN, LAMBOLEY : des noms que je n’aurais pas sus placer sur une carte si on me les avait montrés à l’aveugle. Et pourtant, dès qu’on les voit ensemble, ils forment quelque chose d’immédiatement cohérent — une signature onomastique aussi lisible que celle de la Corse ou de l’Alsace, mais beaucoup moins connue. La Franche-Comté, c’est une des identités régionales les plus solides de l’Hexagone, portée par un peuple qui a résisté à tout le monde — aux Bourguignons, aux Habsbourg d’Espagne qui l’ont tenue de 1556 à 1678, et même à Louis XIV qui a fallu conquérir deux fois avant d’en prendre possession définitive au traité de Nimègue en 1678. Ce passé de terre disputée, de frontière vivante entre l’Empire et la France, il est inscrit dans les noms de famille.
Dans cet article, vous trouverez les 400 noms de famille les plus portés dans chacun des quatre départements franc-comtois : le Doubs (25), le Jura (39), la Haute-Saône (70) et le Territoire de Belfort (90), avec les effectifs de naissances entre 1891 et 1915. Le top 20 est visible directement ; un accordéon permet de déplier les rangs 21 à 400 pour chaque département.
Pourquoi la période 1891-1915
La source ici, c’est le fichier des noms INSEE (naissances 1891-2000, département par département). J’ai retenu la fenêtre 1891-1915 parce qu’elle capture la Franche-Comté rurale et proto-industrielle d’avant la Grande Guerre — celle des manufactures textiles bisontines, des horlogers jurassiens, des forges et des fromageries. C’est une photographie des racines comtoises, pas de la mobilité contemporaine : ces chiffres ne disent pas combien de FAIVRE vivent en Franche-Comté aujourd’hui, ils disent combien de bébés ont été déclarés sous ce nom entre 1891 et 1915.
Ce que les noms franc-comtois racontent
Avant de plonger dans les tableaux, un peu de contexte onomastique — parce que c’est là que ça devient vraiment intéressant.
Le nom-roi : FAIVRE. Il domine le Doubs avec 573 naissances et la Haute-Saône avec 467. En franc-comtois dialectal, faivre est la forme locale de faber, le forgeron en latin — l’équivalent comtois du LEFEBVRE picard ou du FAURE occitan. Ce n’est pas un hasard si ce nom sature les registres de cette région : la Franche-Comté était une terre de métallurgie ancienne, de forges dans les vallées, de coutellerie, d’horlogerie. Le forgeron était un personnage central de la société rurale et artisanale. FAIVRE est à la Franche-Comté ce que DUPONT est à la Normandie : le nom-paysage qui dit d’où on vient avant même qu’on ouvre la bouche.
Les noms hyperlocaux comtois. VUILLEMIN (rang 2 dans le Doubs, 333 naissances) est un patronyme qu’on cherche en vain dans les registres normands ou bretons. C’est du francique-comtois pur, issu du germanique Willehelm (Guillaume), passé par la phonétique locale jusqu’à devenir méconnaissable depuis Paris. Dans le même registre : GUILLEMIN, VUILLAUME, VUILLEMARD, VUILLEMOT — toute une famille de noms qui dit la germanité résiduelle du substrat linguistique comtois. Le v initial à la place du g ou du w, c’est une marque phonétique régionale d’une précision géographique remarquable.
Les noms descriptifs Jean + adjectif. GRANDJEAN, GROSJEAN, PETITJEAN — trois noms qui n’ont l’air de rien mais qui sont hyperconcentrés en Franche-Comté. Jean est le prénom le plus répandu d’Ancien Régime ; quand il y en avait trop dans le même village, on ajoutait un qualificatif physique pour distinguer les familles. Ce système de surnoms devenus patronymes est commun à beaucoup de régions, mais la forme Jean + adjectif soudée est particulièrement comtoise. GROSJEAN, en Haute-Saône, atteint 352 naissances — rang 2 du département.
Le cas du Territoire de Belfort. Le 90 est une anomalie historique fascinante. Quand l’Alsace est cédée à l’Empire allemand en 1871 après la défaite de Sedan, Belfort résiste sous les ordres du colonel Denfert-Rochereau et n’est pas annexée. Les populations alsaciennes qui veulent rester françaises se retrouvent dans ce minuscule territoire créé de toutes pièces. Résultat dans les registres de naissances : MEYER en tête (153 naissances), MULLER au rang 3 (133 naissances), SCHMITT au rang 11 (70 naissances), SCHWALM au rang 12 (70 naissances) — une empreinte alsacienne-germanique aussi nette que si on avait superposé deux cartes d’identité différentes. (C’est ce que j’aime avec l’onomastique : elle dit les histoires que les manuels scolaires résument en deux lignes.)
TISSOT, ou comment un nom de famille est devenu une marque mondiale. TISSOT apparaît au rang 37 dans le Doubs (160 naissances) et au rang 25 dans le Jura (177 naissances). La manufacture horlogère Tissot a été fondée en 1853 dans le canton de Neuchâtel — juste de l’autre côté de la frontière suisse — par Charles-Félicien Tissot, dont le patronyme est d’enracinement franc-comtois. Cherchez TISSERAND dans les listes : il est au rang 76 dans le Doubs (114 naissances) et au rang 18 en Haute-Saône (203 naissances). Les deux formes — l’une latinisée, l’autre francisée — coexistent dans la même zone géographique, dans la même vallée horlogère.
Département 25 — Doubs : les 400 patronymes
Le Doubs, c’est le cœur de la Franche-Comté. Besançon la préfecture, la boucle du Doubs que Gustave Courbet a peinte cent fois, les vallées du Dessoubre et de la Loue avec leurs maisons à balcons de bois. FAIVRE écrase tout avec 573 naissances — presque une naissance sur cent dans ce département portait ce nom-là entre 1891 et 1915. VUILLEMIN suit à 333 : un écart considérable, mais qui dit bien à quel point FAIVRE est une anomalie statistique, un nom-totem. Au rang 10, CUENOT (259 naissances) — un nom à terminaison germanique résiduelle qu’on ne voit guère hors de la zone comtoise. Au rang 35, GUINCHARD (166 naissances), même logique. Ce département est le laboratoire de tout ce qui fait la spécificité patronymique franc-comtoise.
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 1 | FAIVRE | 573 |
| 2 | VUILLEMIN | 333 |
| 3 | ROY | 311 |
| 4 | RENAUD | 297 |
| 5 | MARTIN | 289 |
| 6 | MOREL | 280 |
| 7 | JEANNIN | 272 |
| 8 | GIRARD | 266 |
| 9 | MAIRE | 265 |
| 10 | CUENOT | 259 |
| 11 | BARBIER | 245 |
| 12 | MERCIER | 235 |
| 13 | GIRARDOT | 228 |
| 14 | BERNARD | 224 |
| 15 | MOUGIN | 218 |
| 16 | HUMBERT | 217 |
| 17 | TOURNIER | 214 |
| 18 | CLERC | 210 |
| 19 | VERNIER | 209 |
| 20 | GAUTHIER | 203 |
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 21 | RICHARD | 197 |
| 22 | LAMBERT | 194 |
| 23 | BONNET | 191 |
| 24 | MONNIN | 190 |
| 25 | PERROT | 190 |
| 26 | COULON | 187 |
| 27 | BOURGEOIS | 185 |
| 28 | PERRIN | 184 |
| 29 | BOURQUIN | 183 |
| 30 | ROBERT | 176 |
| 31 | MONNIER | 173 |
| 32 | CORDIER | 169 |
| 33 | BOILLOT | 168 |
| 34 | PETIT | 167 |
| 35 | GUINCHARD | 166 |
| 36 | DORNIER | 160 |
| 37 | TISSOT | 160 |
| 38 | JOLY | 157 |
| 39 | VIENNET | 154 |
| 40 | GUYON | 153 |
| 41 | GUILLAUME | 150 |
| 42 | NICOD | 149 |
| 43 | THIEBAUD | 148 |
| 44 | VIEILLE | 143 |
| 45 | COLIN | 142 |
| 46 | MICHEL | 142 |
| 47 | POURCHET | 140 |
| 48 | MAGNIN | 139 |
| 49 | PEQUIGNOT | 139 |
| 50 | GUYOT | 137 |
| 51 | JACQUOT | 137 |
| 52 | SIMON | 137 |
| 53 | GUILLEMIN | 136 |
| 54 | CHATELAIN | 135 |
| 55 | JACQUIN | 133 |
| 56 | CHAPUIS | 132 |
| 57 | JACQUET | 132 |
| 58 | MASSON | 130 |
| 59 | MONNOT | 130 |
| 60 | BAILLY | 128 |
| 61 | DUBOIS | 128 |
| 62 | CHABOD | 124 |
| 63 | FEUVRIER | 124 |
| 64 | SAILLARD | 124 |
| 65 | BULLE | 123 |
| 66 | DEVILLERS | 123 |
| 67 | LAURENT | 123 |
| 68 | PETITJEAN | 122 |
| 69 | MAILLOT | 121 |
| 70 | MARGUET | 121 |
| 71 | BERTIN | 118 |
| 72 | BAUD | 115 |
| 73 | BONNOT | 115 |
| 74 | MARGUIER | 115 |
| 75 | JOUFFROY | 114 |
| 76 | TISSERAND | 114 |
| 77 | MULLER | 112 |
| 78 | POURCELOT | 111 |
| 79 | BAVEREL | 110 |
| 80 | ANDRE | 109 |
| 81 | GIROD | 109 |
| 82 | BESANCON | 107 |
| 83 | SANDOZ | 106 |
| 84 | COMTE | 105 |
| 85 | CRETIN | 105 |
| 86 | BOURDIN | 104 |
| 87 | MARCHAND | 103 |
| 88 | PARENT | 103 |
| 89 | BOITEUX | 102 |
| 90 | TAILLARD | 101 |
| 91 | PERREY | 98 |
| 92 | CUENIN | 97 |
| 93 | LONCHAMPT | 97 |
| 94 | BOUHELIER | 96 |
| 95 | CASSARD | 96 |
| 96 | CHOULET | 96 |
| 97 | MEYER | 96 |
| 98 | ROUSSEY | 96 |
| 99 | BOILLON | 95 |
| 100 | CATTIN | 95 |
| 101 | PARROT | 95 |
| 102 | JEANNINGROS | 94 |
| 103 | MAIROT | 94 |
| 104 | DEVAUX | 93 |
| 105 | MARECHAL | 93 |
| 106 | RONDOT | 93 |
| 107 | SIMONIN | 93 |
| 108 | RACINE | 91 |
| 109 | GROSJEAN | 90 |
| 110 | MAITRE | 90 |
| 111 | PETREQUIN | 89 |
| 112 | GIRARDIN | 88 |
| 113 | GROSPERRIN | 88 |
| 114 | MICHAUD | 87 |
| 115 | VIENOT | 87 |
| 116 | CALAME | 86 |
| 117 | CORNU | 86 |
| 118 | DONZE | 86 |
| 119 | FLEURY | 86 |
| 120 | GIRARDET | 86 |
| 121 | MOYSE | 85 |
| 122 | PHILIPPE | 85 |
| 123 | BOLE | 84 |
| 124 | DREZET | 84 |
| 125 | GRESSET | 84 |
| 126 | ROUSSEL | 84 |
| 127 | VERNEREY | 84 |
| 128 | CHOPARD | 83 |
| 129 | TRIMAILLE | 82 |
| 130 | BELEY | 81 |
| 131 | PEGEOT | 81 |
| 132 | PARIS | 80 |
| 133 | LAITHIER | 79 |
| 134 | BELOT | 78 |
| 135 | CUINET | 78 |
| 136 | MILLOT | 78 |
| 137 | RIGOULOT | 78 |
| 138 | BERCOT | 77 |
| 139 | BOBILLIER | 77 |
| 140 | LAMY | 77 |
| 141 | LANQUETIN | 77 |
| 142 | PAGNIER | 77 |
| 143 | PERRET | 77 |
| 144 | PILLOT | 77 |
| 145 | BRUN | 76 |
| 146 | ROGNON | 76 |
| 147 | COTE | 75 |
| 148 | DROMARD | 75 |
| 149 | GAUME | 75 |
| 150 | MAUVAIS | 75 |
| 151 | JEANNOT | 74 |
| 152 | NARDIN | 74 |
| 153 | ARNOUX | 73 |
| 154 | BINETRUY | 73 |
| 155 | DROZ | 73 |
| 156 | GRANDJEAN | 73 |
| 157 | RECEVEUR | 73 |
| 158 | SALOMON | 73 |
| 159 | CATTET | 72 |
| 160 | CUPILLARD | 72 |
| 161 | BOURDENET | 71 |
| 162 | COURTOT | 71 |
| 163 | DUMONT | 71 |
| 164 | EUVRARD | 71 |
| 165 | GAIFFE | 71 |
| 166 | PAULIN | 71 |
| 167 | ROUX | 71 |
| 168 | MATHEY | 70 |
| 169 | MEUNIER | 70 |
| 170 | OUDOT | 70 |
| 171 | BARTHOD | 69 |
| 172 | JEANNERET | 69 |
| 173 | NICOLET | 69 |
| 174 | PICARD | 69 |
| 175 | PRETOT | 69 |
| 176 | REGNIER | 69 |
| 177 | JUIF | 68 |
| 178 | PEUGEOT | 68 |
| 179 | ROLAND | 68 |
| 180 | BEUCLER | 67 |
| 181 | HENRIOT | 67 |
| 182 | VAUTHIER | 67 |
| 183 | VUILLAUME | 67 |
| 184 | VURPILLOT | 67 |
| 185 | BERGER | 66 |
| 186 | BRUCHON | 66 |
| 187 | CLEMENT | 66 |
| 188 | COURVOISIER | 66 |
| 189 | GALLIOT | 66 |
| 190 | LIGIER | 66 |
| 191 | METTETAL | 66 |
| 192 | MARION | 65 |
| 193 | POINTURIER | 65 |
| 194 | VIVOT | 65 |
| 195 | GAILLARD | 64 |
| 196 | MENETRIER | 64 |
| 197 | PETITE | 64 |
| 198 | SAGE | 64 |
| 199 | VOISARD | 64 |
| 200 | GUEUTAL | 63 |
| 201 | HENRIET | 63 |
| 202 | MESNIER | 63 |
| 203 | MONTAGNON | 63 |
| 204 | NICOLAS | 63 |
| 205 | ROBBE | 63 |
| 206 | BLANC | 62 |
| 207 | CLAUDET | 62 |
| 208 | COURGEY | 62 |
| 209 | GRILLOT | 62 |
| 210 | JACQUES | 62 |
| 211 | CHAILLET | 61 |
| 212 | MAILLARD | 61 |
| 213 | MOUROT | 61 |
| 214 | AUBRY | 60 |
| 215 | BILLOD | 60 |
| 216 | LOUVET | 59 |
| 217 | PERNOT | 59 |
| 218 | VUILLEMENOT | 59 |
| 219 | FERREUX | 58 |
| 220 | THOMAS | 58 |
| 221 | TYRODE | 58 |
| 222 | BOUTON | 57 |
| 223 | CHAVEY | 57 |
| 224 | MAGNENET | 57 |
| 225 | MATHIOT | 57 |
| 226 | SIRE | 57 |
| 227 | BLONDEAU | 56 |
| 228 | CUCHE | 56 |
| 229 | FOURNIER | 56 |
| 230 | FROSSARD | 56 |
| 231 | JOURNOT | 56 |
| 232 | JUILLARD | 56 |
| 233 | LAB | 56 |
| 234 | MILLE | 56 |
| 235 | MINARY | 56 |
| 236 | AMIOT | 55 |
| 237 | DODANE | 55 |
| 238 | LOICHOT | 55 |
| 239 | PIERRE | 55 |
| 240 | BENOIT | 54 |
| 241 | GARNIER | 54 |
| 242 | MOUREY | 54 |
| 243 | PATOIS | 54 |
| 244 | BOUCARD | 53 |
| 245 | CURTY | 53 |
| 246 | DUBOZ | 53 |
| 247 | PAILLARD | 53 |
| 248 | ROUSSET | 53 |
| 249 | TARBY | 53 |
| 250 | DAVID | 52 |
| 251 | GUIGNARD | 52 |
| 252 | PAUTHIER | 52 |
| 253 | VALLET | 52 |
| 254 | BONNEFOY | 51 |
| 255 | BRIOT | 51 |
| 256 | COULOT | 51 |
| 257 | HUOT | 51 |
| 258 | PEPIOT | 51 |
| 259 | RAGUIN | 51 |
| 260 | ROUSSELET | 51 |
| 261 | BOUVERET | 50 |
| 262 | PERRUCHE | 50 |
| 263 | POBELLE | 50 |
| 264 | PONCOT | 50 |
| 265 | ROLLAND | 50 |
| 266 | BALANCHE | 49 |
| 267 | BOISSENIN | 49 |
| 268 | CARTIER | 49 |
| 269 | GROS | 49 |
| 270 | MOUREAUX | 49 |
| 271 | PELLETIER | 49 |
| 272 | PRETRE | 49 |
| 273 | SEIGNEUR | 49 |
| 274 | BARDEY | 48 |
| 275 | COUR | 48 |
| 276 | GAULARD | 48 |
| 277 | GENRE | 48 |
| 278 | GIGON | 48 |
| 279 | GROSCLAUDE | 48 |
| 280 | PAILLOT | 48 |
| 281 | BARRET | 47 |
| 282 | BEZ | 47 |
| 283 | BRENET | 47 |
| 284 | CARISEY | 47 |
| 285 | COURTOIS | 47 |
| 286 | JEUNOT | 47 |
| 287 | MOUGEY | 47 |
| 288 | PERNET | 47 |
| 289 | SANCEY | 47 |
| 290 | SAULNIER | 47 |
| 291 | BAUDREY | 46 |
| 292 | BESSON | 46 |
| 293 | BILLEREY | 46 |
| 294 | BOURQUE | 46 |
| 295 | CACHOT | 46 |
| 296 | CHEVENEMENT | 46 |
| 297 | DUPONT | 46 |
| 298 | GUIGON | 46 |
| 299 | PONCET | 46 |
| 300 | BERTRAND | 45 |
| 301 | CHARPY | 45 |
| 302 | GRANDPERRIN | 45 |
| 303 | GRUET | 45 |
| 304 | JEAMBRUN | 45 |
| 305 | ROYER | 45 |
| 306 | ANGUENOT | 44 |
| 307 | BARCON | 44 |
| 308 | BARTHELET | 44 |
| 309 | HINTZY | 44 |
| 310 | JOLIOT | 44 |
| 311 | LODS | 44 |
| 312 | ROMAIN | 44 |
| 313 | VERDOT | 44 |
| 314 | BELIN | 43 |
| 315 | BROCARD | 43 |
| 316 | CROISSANT | 43 |
| 317 | DARD | 43 |
| 318 | EME | 43 |
| 319 | FALLOT | 43 |
| 320 | JOBARD | 43 |
| 321 | LACROIX | 43 |
| 322 | NOEL | 43 |
| 323 | PRUDHON | 43 |
| 324 | RAYOT | 43 |
| 325 | ROUSSEAU | 43 |
| 326 | SCHELL | 43 |
| 327 | TOURNOUX | 43 |
| 328 | BARTHOULOT | 42 |
| 329 | CHARLES | 42 |
| 330 | GRAND | 42 |
| 331 | JACOUTOT | 42 |
| 332 | LALLEMAND | 42 |
| 333 | NACHIN | 42 |
| 334 | NAPPEY | 42 |
| 335 | PROST | 42 |
| 336 | VERMOT | 42 |
| 337 | VOUILLOT | 42 |
| 338 | BAINIER | 41 |
| 339 | BERGIER | 41 |
| 340 | BERTHET | 41 |
| 341 | BOURGOIN | 41 |
| 342 | BOURLIER | 41 |
| 343 | BRANDT | 41 |
| 344 | DELACROIX | 41 |
| 345 | DEPIERRE | 41 |
| 346 | DURAND | 41 |
| 347 | FUMEY | 41 |
| 348 | GUICHARD | 41 |
| 349 | HENRY | 41 |
| 350 | ISABEY | 41 |
| 351 | LANDRY | 41 |
| 352 | LIEVREMONT | 41 |
| 353 | PECHIN | 41 |
| 354 | TROUILLOT | 41 |
| 355 | BICHET | 40 |
| 356 | BILLET | 40 |
| 357 | BOURDON | 40 |
| 358 | CHAMBELLAND | 40 |
| 359 | CHEVALIER | 40 |
| 360 | DEFRASNE | 40 |
| 361 | EMONIN | 40 |
| 362 | GINDRE | 40 |
| 363 | LHOMME | 40 |
| 364 | MATHIE | 40 |
| 365 | PARRENIN | 40 |
| 366 | PARROD | 40 |
| 367 | ANDREY | 39 |
| 368 | BATAILLARD | 39 |
| 369 | BERGEON | 39 |
| 370 | BIGUENET | 39 |
| 371 | CORNE | 39 |
| 372 | COURBET | 39 |
| 373 | DEMOUGEOT | 39 |
| 374 | DESCOURVIERES | 39 |
| 375 | FROIDEVAUX | 39 |
| 376 | GUY | 39 |
| 377 | LAUDE | 39 |
| 378 | MOLLIER | 39 |
| 379 | POYARD | 39 |
| 380 | ROUSSEL-GALLE | 39 |
| 381 | SAUNIER | 39 |
| 382 | BART | 38 |
| 383 | BOLLE | 38 |
| 384 | BORDY | 38 |
| 385 | CARREZ | 38 |
| 386 | CHAUVIN | 38 |
| 387 | DERAY | 38 |
| 388 | ERARD | 38 |
| 389 | JEANNEROT | 38 |
| 390 | MYOTTE | 38 |
| 391 | PUGIN | 38 |
| 392 | VUILLEQUEZ | 38 |
| 393 | CHEVAL | 37 |
| 394 | CURIE | 37 |
| 395 | DELIOT | 37 |
| 396 | GLORIOD | 37 |
| 397 | LECLERC | 37 |
| 398 | LETONDAL | 37 |
| 399 | MONNET | 37 |
| 400 | MUNNIER | 37 |
Département 70 — Haute-Saône : les 400 patronymes
La Haute-Saône, c’est le département qu’on oublie toujours dans les représentations de la Franche-Comté — et pourtant c’est un des bastions du patronyme comtois. FAIVRE s’impose encore au rang 1, avec 467 naissances. Mais c’est GROSJEAN au rang 2 (352 naissances) et LAMBOLEY au rang 3 (338 naissances) qui retiennent l’attention : LAMBOLEY est un nom quasi inexistant hors Haute-Saône et Territoire de Belfort, probablement issu d’un anthroponyme germanique local. Le département présente aussi des noms composés à particule locative : JEANMOUGIN (rang 58, 109 naissances), GRANDGIRARD (rang 60, 105 naissances), GRANDMOUGIN (rang 74, 93 naissances) — des constructions binaires typiques du patois comtois-lorrain de la zone frontière.
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 1 | FAIVRE | 467 |
| 2 | GROSJEAN | 352 |
| 3 | LAMBOLEY | 338 |
| 4 | HENRY | 326 |
| 5 | GRANDJEAN | 309 |
| 6 | GALMICHE | 287 |
| 7 | LAURENT | 269 |
| 8 | AUBRY | 255 |
| 9 | ROBERT | 236 |
| 10 | CHOLLEY | 234 |
| 11 | JACQUOT | 232 |
| 12 | CARDOT | 229 |
| 13 | PY | 225 |
| 14 | LAMBERT | 224 |
| 15 | DAVAL | 210 |
| 16 | MOUREY | 210 |
| 17 | SIMON | 210 |
| 18 | TISSERAND | 203 |
| 19 | PERRIN | 197 |
| 20 | MARTIN | 196 |
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 21 | MOREL | 196 |
| 22 | GUYOT | 192 |
| 23 | PARISOT | 191 |
| 24 | BRESSON | 182 |
| 25 | CLERC | 182 |
| 26 | RICHARD | 179 |
| 27 | MOUGENOT | 176 |
| 28 | SIMONIN | 174 |
| 29 | PETIT | 168 |
| 30 | GILLET | 164 |
| 31 | GARNIER | 159 |
| 32 | THOMAS | 159 |
| 33 | OLIVIER | 153 |
| 34 | LOMBARD | 148 |
| 35 | JOLY | 146 |
| 36 | GAUTHIER | 142 |
| 37 | GIRARD | 142 |
| 38 | PHEULPIN | 138 |
| 39 | ROUSSEL | 137 |
| 40 | BERNARD | 135 |
| 41 | PETITJEAN | 133 |
| 42 | GIRARDOT | 125 |
| 43 | RENAUD | 124 |
| 44 | ROY | 121 |
| 45 | PINOT | 120 |
| 46 | MARCHAND | 119 |
| 47 | DUBOIS | 118 |
| 48 | CLEMENT | 117 |
| 49 | DIRAND | 116 |
| 50 | JEANBLANC | 115 |
| 51 | GAVOILLE | 114 |
| 52 | ANDRE | 113 |
| 53 | MAIRE | 113 |
| 54 | GUILLAUME | 112 |
| 55 | DEMESY | 111 |
| 56 | MATHIEU | 111 |
| 57 | HUMBERT | 109 |
| 58 | JEANMOUGIN | 109 |
| 59 | THEVENOT | 108 |
| 60 | GRANDGIRARD | 105 |
| 61 | FOURNIER | 103 |
| 62 | PERNOT | 102 |
| 63 | SEGUIN | 102 |
| 64 | DURAND | 101 |
| 65 | MASSON | 101 |
| 66 | POIROT | 101 |
| 67 | BOFFY | 100 |
| 68 | BERTRAND | 99 |
| 69 | FRANCOIS | 98 |
| 70 | JACQUEY | 97 |
| 71 | LALLEMAND | 96 |
| 72 | MOUGIN | 96 |
| 73 | PARIS | 95 |
| 74 | GRANDMOUGIN | 93 |
| 75 | TUAILLON | 93 |
| 76 | SARRAZIN | 91 |
| 77 | OUDOT | 90 |
| 78 | FERRY | 89 |
| 79 | LALLOZ | 89 |
| 80 | LAROCHE | 89 |
| 81 | PERNEY | 89 |
| 82 | PHILIPPE | 89 |
| 83 | MICHEL | 88 |
| 84 | VUILLEMARD | 86 |
| 85 | VERNIER | 85 |
| 86 | MENIGOZ | 84 |
| 87 | ANTOINE | 81 |
| 88 | BAILLY | 81 |
| 89 | CHAPUIS | 80 |
| 90 | LEMERCIER | 80 |
| 91 | BOLOT | 79 |
| 92 | GERARD | 79 |
| 93 | NARDIN | 79 |
| 94 | VALOT | 79 |
| 95 | THIERRY | 78 |
| 96 | GOUX | 77 |
| 97 | MAILLOT | 77 |
| 98 | MARCHAL | 77 |
| 99 | MILLOT | 77 |
| 100 | JACQUES | 76 |
| 101 | GARRET | 75 |
| 102 | JEANROY | 75 |
| 103 | MERCIER | 75 |
| 104 | MEUNIER | 75 |
| 105 | JEUDY | 73 |
| 106 | CARITEY | 72 |
| 107 | DAVID | 72 |
| 108 | MOLLE | 72 |
| 109 | VEJUX | 72 |
| 110 | VINCENT | 72 |
| 111 | COURTOIS | 71 |
| 112 | JUIF | 71 |
| 113 | BARRET | 70 |
| 114 | DEVAUX | 70 |
| 115 | MATHEY | 70 |
| 116 | ROYER | 70 |
| 117 | DUPONT | 69 |
| 118 | DURUPT | 68 |
| 119 | BEGEY | 67 |
| 120 | REMY | 67 |
| 121 | MARSOT | 66 |
| 122 | BELUCHE | 65 |
| 123 | CHEVALLEY | 65 |
| 124 | LAINE | 65 |
| 125 | PEROZ | 65 |
| 126 | ROUX | 65 |
| 127 | GILLOT | 64 |
| 128 | JEANNIN | 64 |
| 129 | BARBIER | 63 |
| 130 | MAUFFREY | 63 |
| 131 | COLLE | 62 |
| 132 | JACQUET | 62 |
| 133 | BOURGEOIS | 61 |
| 134 | COLIN | 61 |
| 135 | CORDIER | 61 |
| 136 | FRECHIN | 61 |
| 137 | GENEY | 61 |
| 138 | DORMOY | 60 |
| 139 | GRANDHAYE | 60 |
| 140 | HACQUARD | 60 |
| 141 | HENRIOT | 60 |
| 142 | BEUGNOT | 59 |
| 143 | COUTURIER | 59 |
| 144 | DEVOILLE | 59 |
| 145 | PIGUET | 59 |
| 146 | BESANCON | 58 |
| 147 | BOUVERET | 58 |
| 148 | DIDIER | 58 |
| 149 | DOILLON | 58 |
| 150 | DURPOIX | 58 |
| 151 | GEORGES | 58 |
| 152 | JEANNEY | 57 |
| 153 | DELOYE | 56 |
| 154 | MONNIER | 56 |
| 155 | ROUSSEY | 56 |
| 156 | CHARTON | 55 |
| 157 | BONNET | 54 |
| 158 | CAUSERET | 54 |
| 159 | MARION | 54 |
| 160 | MONNOT | 54 |
| 161 | PEQUIGNOT | 54 |
| 162 | POINSOT | 54 |
| 163 | TISSOT | 54 |
| 164 | CHIPAUX | 53 |
| 165 | LARRIERE | 53 |
| 166 | CHEVALIER | 52 |
| 167 | NICOLAS | 52 |
| 168 | PRETOT | 52 |
| 169 | TOURNIER | 52 |
| 170 | VUILLEMIN | 52 |
| 171 | BOURQUIN | 51 |
| 172 | EUVRARD | 51 |
| 173 | JACQUINOT | 51 |
| 174 | PAUTOT | 51 |
| 175 | THIEBAUD | 51 |
| 176 | AUBERT | 50 |
| 177 | CHAON | 50 |
| 178 | DEMOUGIN | 50 |
| 179 | MILLOTTE | 50 |
| 180 | RENARD | 50 |
| 181 | GAY | 49 |
| 182 | GUSTIN | 49 |
| 183 | ARNOUX | 48 |
| 184 | BARTHELEMY | 48 |
| 185 | BIOT | 48 |
| 186 | DUBRET | 48 |
| 187 | FAVRET | 48 |
| 188 | GENET | 48 |
| 189 | ROMARY | 48 |
| 190 | TOILLON | 48 |
| 191 | BERNARDIN | 47 |
| 192 | BICHET | 47 |
| 193 | BIGEY | 47 |
| 194 | CLERGET | 47 |
| 195 | MONNIN | 47 |
| 196 | CROISSANT | 46 |
| 197 | PIQUARD | 46 |
| 198 | BRETON | 45 |
| 199 | GABLE | 45 |
| 200 | GEHANT | 45 |
| 201 | JACQUEMARD | 45 |
| 202 | JACQUEMIN | 45 |
| 203 | LACOMBE | 45 |
| 204 | MANTION | 45 |
| 205 | MOINE | 45 |
| 206 | OUDIN | 45 |
| 207 | RAPENNE | 45 |
| 208 | VILLEMIN | 45 |
| 209 | JARDON | 44 |
| 210 | LEVREY | 44 |
| 211 | OUGIER | 44 |
| 212 | PICARD | 44 |
| 213 | REGENT | 44 |
| 214 | RIBAUD | 44 |
| 215 | VUILLEMEY | 44 |
| 216 | BERTIN | 43 |
| 217 | BLANDIN | 43 |
| 218 | BRUN | 43 |
| 219 | GENIN | 43 |
| 220 | GRISEY | 43 |
| 221 | OGIER | 43 |
| 222 | ROLLET | 43 |
| 223 | VUILLEMOT | 43 |
| 224 | BOILLOT | 42 |
| 225 | BRICE | 42 |
| 226 | DEMANGE | 42 |
| 227 | DUMONT | 42 |
| 228 | GRILLOT | 42 |
| 229 | GUILLEMIN | 42 |
| 230 | LAMOTTE | 42 |
| 231 | PELLETIER | 42 |
| 232 | RONDOT | 42 |
| 233 | SONET | 42 |
| 234 | THIERY | 42 |
| 235 | CHRETIEN | 41 |
| 236 | COLNEY | 41 |
| 237 | CORNU | 41 |
| 238 | GAILLARD | 41 |
| 239 | GALLAIRE | 41 |
| 240 | JACQUIN | 41 |
| 241 | MULLER | 41 |
| 242 | NOEL | 41 |
| 243 | PERRET | 41 |
| 244 | GOUSSET | 40 |
| 245 | GROSDEMOUGE | 40 |
| 246 | LODS | 40 |
| 247 | MENIERE | 40 |
| 248 | MEYER | 40 |
| 249 | MOUGEOT | 40 |
| 250 | BEURIER | 39 |
| 251 | BLANC | 39 |
| 252 | LOIGEROT | 39 |
| 253 | PERNIN | 39 |
| 254 | SAINTY | 39 |
| 255 | CARTERET | 38 |
| 256 | DUCRET | 38 |
| 257 | DURGET | 38 |
| 258 | GUICHARD | 38 |
| 259 | LUCOT | 38 |
| 260 | MILLET | 38 |
| 261 | PETITGIRARD | 38 |
| 262 | BARREY | 37 |
| 263 | BOILEAU | 37 |
| 264 | CHAMPION | 37 |
| 265 | CHARLES | 37 |
| 266 | FERRAND | 37 |
| 267 | FORMET | 37 |
| 268 | GUILLOT | 37 |
| 269 | MANGE | 37 |
| 270 | MUNIER | 37 |
| 271 | PEQUEGNOT | 37 |
| 272 | PERROT | 37 |
| 273 | TOURDOT | 37 |
| 274 | VUILLAUME | 37 |
| 275 | BEGEOT | 36 |
| 276 | CARTERON | 36 |
| 277 | COULIN | 36 |
| 278 | ETIENNEY | 36 |
| 279 | HENNEQUIN | 36 |
| 280 | LABRUDE | 36 |
| 281 | VINOT | 36 |
| 282 | BERGER | 35 |
| 283 | BILLET | 35 |
| 284 | BROCARD | 35 |
| 285 | CLAUDEL | 35 |
| 286 | CLAVIER | 35 |
| 287 | COLLOT | 35 |
| 288 | MAGNIN | 35 |
| 289 | MAILLARD | 35 |
| 290 | NICOT | 35 |
| 291 | PIERRE | 35 |
| 292 | RACLOT | 35 |
| 293 | ROLLIN | 35 |
| 294 | VIROT | 35 |
| 295 | ADAM | 34 |
| 296 | BALLOT | 34 |
| 297 | BOUDOT | 34 |
| 298 | BOUVARD | 34 |
| 299 | BRIOT | 34 |
| 300 | CARREY | 34 |
| 301 | CHEVILLARD | 34 |
| 302 | CONTET | 34 |
| 303 | COULON | 34 |
| 304 | GODARD | 34 |
| 305 | HUGUENIN | 34 |
| 306 | LACROIX | 34 |
| 307 | PERRON | 34 |
| 308 | POIVEY | 34 |
| 309 | VIARD | 34 |
| 310 | BERGERET | 33 |
| 311 | BESANCENOT | 33 |
| 312 | CHEVILLOT | 33 |
| 313 | CORBERAND | 33 |
| 314 | GUERRIN | 33 |
| 315 | HUOT | 33 |
| 316 | JECHOUX | 33 |
| 317 | LABREUCHE | 33 |
| 318 | LOUIS | 33 |
| 319 | LYAUTEY | 33 |
| 320 | NOIR | 33 |
| 321 | NOIROT | 33 |
| 322 | NURDIN | 33 |
| 323 | PREVOT | 33 |
| 324 | REMOND | 33 |
| 325 | BAGUE | 32 |
| 326 | BLANCHOT | 32 |
| 327 | BONVALOT | 32 |
| 328 | BOREY | 32 |
| 329 | BRULEY | 32 |
| 330 | COUTHERUT | 32 |
| 331 | DETRIE | 32 |
| 332 | DOUILLET | 32 |
| 333 | GRANDGUILLAUME | 32 |
| 334 | GRISOT | 32 |
| 335 | LEDEUR | 32 |
| 336 | LEGRAND | 32 |
| 337 | MARQUET | 32 |
| 338 | PRUDHON | 32 |
| 339 | RICHARDOT | 32 |
| 340 | SAILLEY | 32 |
| 341 | VIENNOT | 32 |
| 342 | VIENOT | 32 |
| 343 | BALLAND | 31 |
| 344 | BLANCHARD | 31 |
| 345 | DUHAUT | 31 |
| 346 | GUILLEMINOT | 31 |
| 347 | GUY | 31 |
| 348 | JEANNOT | 31 |
| 349 | LEUVREY | 31 |
| 350 | MICHAUD | 31 |
| 351 | NORMAND | 31 |
| 352 | ROBIN | 31 |
| 353 | SOEUR | 31 |
| 354 | AMIOT | 30 |
| 355 | CAMUSET | 30 |
| 356 | CARTIER | 30 |
| 357 | COURTOT | 30 |
| 358 | JAMEY | 30 |
| 359 | JEANDEL | 30 |
| 360 | JEANPIERRE | 30 |
| 361 | LAMARCHE | 30 |
| 362 | PONSOT | 30 |
| 363 | SIMARD | 30 |
| 364 | SIRVEAUX | 30 |
| 365 | TERREAUX | 30 |
| 366 | BELIN | 29 |
| 367 | BOHEME | 29 |
| 368 | BOUTEILLER | 29 |
| 369 | BOYER | 29 |
| 370 | BRUEY | 29 |
| 371 | CHIPEAUX | 29 |
| 372 | CUNEY | 29 |
| 373 | DOUCEY | 29 |
| 374 | GRUHIER | 29 |
| 375 | LECLERC | 29 |
| 376 | PETEY | 29 |
| 377 | PIZARD | 29 |
| 378 | RENAUDIN | 29 |
| 379 | BALLAY | 28 |
| 380 | BOLMONT | 28 |
| 381 | BOURDON | 28 |
| 382 | CAILLET | 28 |
| 383 | COLLILIEUX | 28 |
| 384 | FIGARD | 28 |
| 385 | HUDELOT | 28 |
| 386 | JOBARD | 28 |
| 387 | LAILLET | 28 |
| 388 | LAMBLIN | 28 |
| 389 | LASSUS | 28 |
| 390 | MALCUIT | 28 |
| 391 | MENETRIER | 28 |
| 392 | THIEBAUT | 28 |
| 393 | VIENNEY | 28 |
| 394 | VIGNERON | 28 |
| 395 | ARNOULD | 27 |
| 396 | BARDOT | 27 |
| 397 | BENOIT | 27 |
| 398 | BESSON | 27 |
| 399 | BOURGOGNE | 27 |
| 400 | CHAUDEY | 27 |
Département 39 — Jura : les 400 patronymes
Le Jura a un profil légèrement différent des deux départements précédents — une transition vers la Bourgogne voisine, visible dans les noms. LACROIX domine avec 364 naissances, suivi de VINCENT (345) et MILLET (326) : trois noms beaucoup plus pan-français que FAIVRE ou VUILLEMIN. PROST au rang 4 (323 naissances) est un nom qu’on retrouve aussi en Savoie et en Dauphiné — la zone d’influence de l’onomastique franco-provençale. FAIVRE n’arrive qu’au rang 10 (255 naissances), ce qui confirme que le Jura est une zone de transition. Mais des noms très locaux persistent : TISSOT (rang 25, 177 naissances), VUILLERMOZ (rang 35, 150 naissances), JEUNET (rang 66, 115 naissances). Le nom PASTEUR apparaît au rang 164 (58 naissances) — Louis Pasteur était natif de Dole dans le Jura, et le patronyme était clairement répandu dans ce département.
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 1 | LACROIX | 364 |
| 2 | VINCENT | 345 |
| 3 | MILLET | 326 |
| 4 | PROST | 323 |
| 5 | BAILLY | 295 |
| 6 | MICHAUD | 294 |
| 7 | BOURGEOIS | 291 |
| 8 | MARTIN | 277 |
| 9 | PERRIN | 274 |
| 10 | FAIVRE | 255 |
| 11 | DAVID | 254 |
| 12 | GAUTHIER | 231 |
| 13 | GIROD | 227 |
| 14 | CRETIN | 221 |
| 15 | LAMY | 219 |
| 16 | GROS | 199 |
| 17 | JACQUOT | 187 |
| 18 | ROY | 187 |
| 19 | GIRARD | 183 |
| 20 | BOISSON | 182 |
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 21 | RICHARD | 181 |
| 22 | GUYON | 180 |
| 23 | JEANNIN | 178 |
| 24 | ROUX | 177 |
| 25 | TISSOT | 177 |
| 26 | MONNIER | 173 |
| 27 | PAGET | 171 |
| 28 | BERNARD | 161 |
| 29 | CLERC | 157 |
| 30 | BENOIT | 155 |
| 31 | MASSON | 155 |
| 32 | COLIN | 152 |
| 33 | TOURNIER | 152 |
| 34 | PERRIER | 150 |
| 35 | VUILLERMOZ | 150 |
| 36 | FOURNIER | 146 |
| 37 | LANCON | 145 |
| 38 | RENAUD | 143 |
| 39 | MICHEL | 140 |
| 40 | PERNIN | 140 |
| 41 | VUILLET | 138 |
| 42 | MATHIEU | 136 |
| 43 | BARBIER | 135 |
| 44 | CLEMENT | 134 |
| 45 | PERRET | 133 |
| 46 | PONCET | 132 |
| 47 | CHAUVIN | 131 |
| 48 | PERNOT | 131 |
| 49 | GUICHARD | 129 |
| 50 | PETITJEAN | 128 |
| 51 | GAY | 127 |
| 52 | GUILLOT | 127 |
| 53 | MONNERET | 126 |
| 54 | MOREL | 126 |
| 55 | GAILLARD | 125 |
| 56 | MAITRE | 125 |
| 57 | DALLOZ | 124 |
| 58 | BAUD | 123 |
| 59 | GRAND | 123 |
| 60 | GINDRE | 122 |
| 61 | ARBEZ | 121 |
| 62 | CORDIER | 119 |
| 63 | MARECHAL | 119 |
| 64 | HUMBERT | 118 |
| 65 | JACQUET | 115 |
| 66 | JEUNET | 115 |
| 67 | NICOD | 113 |
| 68 | ROCHET | 113 |
| 69 | THEVENIN | 113 |
| 70 | JACQUES | 112 |
| 71 | HUGON | 110 |
| 72 | PETETIN | 110 |
| 73 | GUY | 109 |
| 74 | REVERCHON | 108 |
| 75 | BESSON | 107 |
| 76 | BLANC | 107 |
| 77 | MERMET | 107 |
| 78 | DURAFFOURG | 106 |
| 79 | BERTHET | 105 |
| 80 | PARIS | 105 |
| 81 | ROMAND | 105 |
| 82 | GARNIER | 104 |
| 83 | OLIVIER | 104 |
| 84 | PETIT | 104 |
| 85 | JACQUIN | 103 |
| 86 | CHEVASSUS | 101 |
| 87 | BOUVIER | 100 |
| 88 | GUILLEMIN | 100 |
| 89 | BESANCON | 98 |
| 90 | DOLE | 97 |
| 91 | GUYOT | 93 |
| 92 | POUX | 93 |
| 93 | MEUNIER | 91 |
| 94 | BROCARD | 90 |
| 95 | JOLY | 90 |
| 96 | THOMAS | 89 |
| 97 | FUMEY | 88 |
| 98 | BRUN | 87 |
| 99 | BOUVARD | 86 |
| 100 | ROUSSET | 86 |
| 101 | LAURENT | 85 |
| 102 | COMTE | 84 |
| 103 | DALOZ | 84 |
| 104 | DUMONT | 84 |
| 105 | FORESTIER | 84 |
| 106 | JACQUIER | 83 |
| 107 | LAMBERT | 83 |
| 108 | VALLET | 82 |
| 109 | DEVAUX | 80 |
| 110 | JAILLET | 80 |
| 111 | PELLISSARD | 80 |
| 112 | BLONDEAU | 79 |
| 113 | CHEVASSU | 79 |
| 114 | CHAPUIS | 78 |
| 115 | GRENARD | 78 |
| 116 | BILLET | 77 |
| 117 | BRENOT | 77 |
| 118 | BRIDE | 77 |
| 119 | COURVOISIER | 76 |
| 120 | LUGAND | 76 |
| 121 | DUBOIS | 74 |
| 122 | VERGUET | 74 |
| 123 | GIRARDOT | 73 |
| 124 | VERNIER | 73 |
| 125 | PETOT | 72 |
| 126 | SIMON | 72 |
| 127 | MAGNIN | 71 |
| 128 | PELLETIER | 70 |
| 129 | COULON | 68 |
| 130 | MERCIER | 68 |
| 131 | ROMANET | 68 |
| 132 | SECRETANT | 68 |
| 133 | THIEBAUD | 68 |
| 134 | BAILLY-MAITRE | 67 |
| 135 | MEYNIER | 67 |
| 136 | PERNET | 66 |
| 137 | BUFFARD | 65 |
| 138 | BUFFET | 65 |
| 139 | AUBERT | 64 |
| 140 | BARBE | 64 |
| 141 | BERTRAND | 64 |
| 142 | HENRY | 64 |
| 143 | BENOIT-GONIN | 63 |
| 144 | GRENIER | 63 |
| 145 | RAMEAUX | 63 |
| 146 | BOUVERET | 62 |
| 147 | GRANDCLEMENT | 62 |
| 148 | MANDRILLON | 62 |
| 149 | VACELET | 62 |
| 150 | BREGAND | 61 |
| 151 | DURAND | 61 |
| 152 | MOREAU | 61 |
| 153 | PICARD | 61 |
| 154 | GRAPPE | 60 |
| 155 | MIGNOT | 60 |
| 156 | PERROT | 60 |
| 157 | GRAPPIN | 59 |
| 158 | GROSSIORD | 59 |
| 159 | JACQUEMIN | 59 |
| 160 | MONNOT | 59 |
| 161 | CORNU | 58 |
| 162 | JANET | 58 |
| 163 | MICHELIN | 58 |
| 164 | PASTEUR | 58 |
| 165 | PONARD | 58 |
| 166 | VILLET | 58 |
| 167 | BRETON | 57 |
| 168 | MICHALET | 57 |
| 169 | NICOLAS | 57 |
| 170 | PONSOT | 57 |
| 171 | SAILLARD | 57 |
| 172 | BOURGEAT | 56 |
| 173 | GRILLET | 56 |
| 174 | JEANTET | 56 |
| 175 | MONNET | 56 |
| 176 | MOLARD | 55 |
| 177 | OUDET | 55 |
| 178 | PRUDENT | 55 |
| 179 | RAMBOZ | 55 |
| 180 | TROSSAT | 55 |
| 181 | BON | 54 |
| 182 | GREA | 54 |
| 183 | MOUREAUX | 54 |
| 184 | NOIROT | 54 |
| 185 | PICAUD | 54 |
| 186 | BONNIN | 53 |
| 187 | MAILLARD | 53 |
| 188 | ROBERT | 53 |
| 189 | BRENIAUX | 52 |
| 190 | COLOMB | 52 |
| 191 | COTTET | 52 |
| 192 | GENTET | 52 |
| 193 | GUINCHARD | 52 |
| 194 | BENIER | 51 |
| 195 | BOUILLET | 51 |
| 196 | GRUET | 51 |
| 197 | CAMUS | 50 |
| 198 | MAIRE | 50 |
| 199 | VERPILLAT | 50 |
| 200 | GUILLAUME | 49 |
| 201 | JEANDOT | 49 |
| 202 | LAVRUT | 49 |
| 203 | BONJOUR | 48 |
| 204 | CHATEAU | 48 |
| 205 | EPAILLY | 48 |
| 206 | PIOTELAT | 48 |
| 207 | BRULEBOIS | 47 |
| 208 | DAUBIGNEY | 47 |
| 209 | MALFROY | 47 |
| 210 | MARCHAND | 47 |
| 211 | VUITTON | 47 |
| 212 | RATTE | 46 |
| 213 | RAYMOND | 46 |
| 214 | RENARD | 46 |
| 215 | VUILLEMENOT | 46 |
| 216 | CHARTON | 45 |
| 217 | GRAS | 45 |
| 218 | MARTELET | 45 |
| 219 | PERRAUD | 45 |
| 220 | PUGET | 45 |
| 221 | ROZ | 45 |
| 222 | SIMERAY | 45 |
| 223 | BONNOT | 44 |
| 224 | DELACROIX | 44 |
| 225 | CHAMBARD | 43 |
| 226 | FILLOD | 43 |
| 227 | GRANDVAUX | 43 |
| 228 | ROLANDEZ | 43 |
| 229 | CABAUD | 42 |
| 230 | FAUDOT | 42 |
| 231 | JACQUEMARD | 42 |
| 232 | MOUREY | 42 |
| 233 | PERRODIN | 42 |
| 234 | PIARD | 42 |
| 235 | REBOUILLAT | 42 |
| 236 | ROUGET | 42 |
| 237 | ROUSSEAU | 42 |
| 238 | ROYER | 42 |
| 239 | VANDEL | 42 |
| 240 | ANDRE | 41 |
| 241 | BARBAUD | 41 |
| 242 | BOEUF | 41 |
| 243 | BOUDOT | 41 |
| 244 | ETIEVANT | 41 |
| 245 | GROSJEAN | 41 |
| 246 | MUYARD | 41 |
| 247 | REVY | 41 |
| 248 | ROUSSEY | 41 |
| 249 | VIRET | 41 |
| 250 | ARDIET | 40 |
| 251 | BATAILLARD | 40 |
| 252 | CRETIN-MAITENAZ | 40 |
| 253 | DELATOUR | 40 |
| 254 | FUTIN | 40 |
| 255 | GUICHON | 40 |
| 256 | MAIRET | 40 |
| 257 | MARION | 40 |
| 258 | PANISSET | 40 |
| 259 | BOIVIN | 39 |
| 260 | BOUSSON | 39 |
| 261 | BUISSON | 39 |
| 262 | CURIE | 39 |
| 263 | DACLIN | 39 |
| 264 | DUBIEF | 39 |
| 265 | DUBOZ | 39 |
| 266 | ECOIFFIER | 39 |
| 267 | FATON | 39 |
| 268 | GAGNEUR | 39 |
| 269 | GALLET | 39 |
| 270 | MAZUE | 39 |
| 271 | OUDOT | 39 |
| 272 | PAGE | 39 |
| 273 | ROUSSEL | 39 |
| 274 | THIBERT | 39 |
| 275 | VANDELLE | 39 |
| 276 | BALLAUD | 38 |
| 277 | BARRAUX | 38 |
| 278 | BONVALOT | 38 |
| 279 | BURLET | 38 |
| 280 | CHAVIN | 38 |
| 281 | CORNIER | 38 |
| 282 | DEJEUX | 38 |
| 283 | GEORGEON | 38 |
| 284 | HUGUENET | 38 |
| 285 | MATHON | 38 |
| 286 | MOUGET | 38 |
| 287 | PECHOUX | 38 |
| 288 | ROSSET | 38 |
| 289 | SIMONIN | 38 |
| 290 | TERRIER | 38 |
| 291 | BONGAIN | 37 |
| 292 | BOULET | 37 |
| 293 | BRAUD | 37 |
| 294 | DUPARCHY | 37 |
| 295 | GENOT | 37 |
| 296 | JANOD | 37 |
| 297 | MELET | 37 |
| 298 | PERROD | 37 |
| 299 | ROBIN | 37 |
| 300 | BACHELEY | 36 |
| 301 | BAVOUX | 36 |
| 302 | BILLOT | 36 |
| 303 | GUERILLOT | 36 |
| 304 | JOUFFROY | 36 |
| 305 | LOMBARD | 36 |
| 306 | POUPON | 36 |
| 307 | REFFAY | 36 |
| 308 | REGAD | 36 |
| 309 | RIGOULET | 36 |
| 310 | ROCHE | 36 |
| 311 | ROSE | 36 |
| 312 | VAUCHEZ | 36 |
| 313 | VUAILLAT | 36 |
| 314 | BELLEVILLE | 35 |
| 315 | BERTHOD | 35 |
| 316 | BOIS | 35 |
| 317 | BORNIER | 35 |
| 318 | DEMOUGEOT | 35 |
| 319 | DUCRET | 35 |
| 320 | DUPUIS | 35 |
| 321 | FAVIER | 35 |
| 322 | GENTELET | 35 |
| 323 | GRENOT | 35 |
| 324 | MACLE | 35 |
| 325 | ODOBEZ | 35 |
| 326 | POMMIER | 35 |
| 327 | ROUSSELOT-PAILLEY | 35 |
| 328 | VOISIN | 35 |
| 329 | BAILLY-SALINS | 34 |
| 330 | BULLY | 34 |
| 331 | COLLET | 34 |
| 332 | DOUSSOT | 34 |
| 333 | GERMAIN | 34 |
| 334 | GRATTARD | 34 |
| 335 | LORGE | 34 |
| 336 | PERRAD | 34 |
| 337 | PILLOT | 34 |
| 338 | POULET | 34 |
| 339 | POUTHIER | 34 |
| 340 | RODOT | 34 |
| 341 | BASSARD | 33 |
| 342 | BIGUEUR | 33 |
| 343 | BONDIER | 33 |
| 344 | FEBVRE | 33 |
| 345 | GAVAND | 33 |
| 346 | GUIGNARD | 33 |
| 347 | MOINE | 33 |
| 348 | PERRON | 33 |
| 349 | ROLLIN | 33 |
| 350 | SIGONNEY | 33 |
| 351 | VANNIER | 33 |
| 352 | ANGONIN | 32 |
| 353 | BANDERIER | 32 |
| 354 | BASSET | 32 |
| 355 | BOICHUT | 32 |
| 356 | BOUCHARD | 32 |
| 357 | BOUDET | 32 |
| 358 | BOUGAUD | 32 |
| 359 | CARREZ | 32 |
| 360 | CASSABOIS | 32 |
| 361 | FERREUX | 32 |
| 362 | GABET | 32 |
| 363 | HUMBLOT | 32 |
| 364 | MARGUET | 32 |
| 365 | MARLIN | 32 |
| 366 | MARTINET | 32 |
| 367 | NOUVELOT | 32 |
| 368 | ROBELIN | 32 |
| 369 | VUILLARD | 32 |
| 370 | AYME | 31 |
| 371 | BONNEFOY | 31 |
| 372 | BOUCHOT | 31 |
| 373 | CARRON | 31 |
| 374 | DUGOIS | 31 |
| 375 | HUGONNET | 31 |
| 376 | LOUIS | 31 |
| 377 | MAYET | 31 |
| 378 | MILLOT | 31 |
| 379 | MONGENET | 31 |
| 380 | PIANET | 31 |
| 381 | ROLET | 31 |
| 382 | ROUSSEAUX | 31 |
| 383 | BERGER | 30 |
| 384 | BILLARD | 30 |
| 385 | BRELOT | 30 |
| 386 | CAMELIN | 30 |
| 387 | CHAMOUTON | 30 |
| 388 | CHOULOT | 30 |
| 389 | CUYNET | 30 |
| 390 | DAYET | 30 |
| 391 | GILLE | 30 |
| 392 | JANIER | 30 |
| 393 | JANIN | 30 |
| 394 | JUPILLE | 30 |
| 395 | LAVENNE | 30 |
| 396 | MARILLIER | 30 |
| 397 | MAURICE | 30 |
| 398 | MOLIN | 30 |
| 399 | NOIR | 30 |
| 400 | PAILLARD | 30 |
Département 90 — Territoire de Belfort : les 400 patronymes
Le Territoire de Belfort (90) est le plus petit département français continental — 609 km², créé de toutes pièces après 1871 pour conserver un bout de territoire français dans ce qui aurait dû devenir l’Alsace-Lorraine allemande. Les listes de naissances 1891-1915 racontent cette histoire sans fard : MEYER en tête (153 naissances), MULLER au rang 3 (133 naissances), SCHMITT au rang 11 (70 naissances), SCHWALM au rang 12 (70 naissances) — des patronymes alsaciens-germaniques qui coexistent avec PELTIER (rang 2, 148 naissances), COURTOT (rang 5, 104 naissances), CLERC (rang 6, 88 naissances). C’est un département bicéphale onomastiquement : d’un côté les familles d’Alsace qui ont choisi la France en 1871, de l’autre les vieilles familles comtoises enracinées à Belfort depuis des générations. Nulle part ailleurs en France cette superposition n’est aussi lisible dans un tableau de 400 noms.
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 1 | MEYER | 153 |
| 2 | PELTIER | 148 |
| 3 | MULLER | 133 |
| 4 | MONNIER | 117 |
| 5 | COURTOT | 104 |
| 6 | CLERC | 88 |
| 7 | DEMEUSY | 88 |
| 8 | MARCHAND | 82 |
| 9 | MARCHAL | 75 |
| 10 | MARTIN | 74 |
| 11 | SCHMITT | 70 |
| 12 | SCHWALM | 70 |
| 13 | FAIVRE | 67 |
| 14 | DIDIER | 66 |
| 15 | COLIN | 65 |
| 16 | VERRIER | 65 |
| 17 | ROY | 61 |
| 18 | RICHARD | 58 |
| 19 | CHARPIOT | 57 |
| 20 | BESANCON | 56 |
| Rang | Nom de famille | Naissances 1891-1915 |
|---|---|---|
| 21 | REINICHE | 55 |
| 22 | SAUVAGEOT | 55 |
| 23 | HEIDET | 54 |
| 24 | HOSATTE | 54 |
| 25 | GRESSOT | 53 |
| 26 | TOURNIER | 52 |
| 27 | CORDIER | 51 |
| 28 | ROSSE | 51 |
| 29 | LAMIELLE | 50 |
| 30 | GIRARD | 49 |
| 31 | LAURENT | 48 |
| 32 | PETITJEAN | 48 |
| 33 | PHILIPPE | 47 |
| 34 | BOURQUIN | 46 |
| 35 | FLEURY | 45 |
| 36 | DUPONT | 44 |
| 37 | LHOMME | 44 |
| 38 | PREVOT | 44 |
| 39 | BAILLY | 43 |
| 40 | GRISEZ | 42 |
| 41 | CANAL | 41 |
| 42 | LEHMANN | 41 |
| 43 | SCHNEIDER | 40 |
| 44 | BIGEARD | 39 |
| 45 | FRANCOIS | 39 |
| 46 | JACQUES | 39 |
| 47 | VALLAT | 39 |
| 48 | MERCIER | 38 |
| 49 | OEUVRARD | 38 |
| 50 | RINGENBACH | 38 |
| 51 | VOISINET | 38 |
| 52 | WALTER | 38 |
| 53 | DAMOTTE | 37 |
| 54 | FRELIN | 37 |
| 55 | KELLER | 37 |
| 56 | BERNARD | 36 |
| 57 | MONNIN | 36 |
| 58 | ROTH | 36 |
| 59 | WEISS | 36 |
| 60 | BOURQUARD | 35 |
| 61 | GAUCHET | 35 |
| 62 | PIOT | 35 |
| 63 | RUEZ | 35 |
| 64 | WEBER | 35 |
| 65 | GOFFINET | 34 |
| 66 | LEVY | 34 |
| 67 | MONTAVON | 34 |
| 68 | PERRIN | 34 |
| 69 | SIMON | 34 |
| 70 | CHRETIEN | 33 |
| 71 | EGLIN | 33 |
| 72 | GASSER | 33 |
| 73 | GIRARDEY | 33 |
| 74 | MOUILLESEAUX | 33 |
| 75 | CHASSIGNET | 32 |
| 76 | CUENIN | 32 |
| 77 | FREY | 32 |
| 78 | FROSSARD | 32 |
| 79 | JARDOT | 32 |
| 80 | LAMBERT | 32 |
| 81 | ZELLER | 32 |
| 82 | ANDRE | 31 |
| 83 | PY | 31 |
| 84 | RICHE | 31 |
| 85 | ROSSELOT | 31 |
| 86 | COUCHOT | 30 |
| 87 | DUBAIL | 30 |
| 88 | GEHANT | 30 |
| 89 | HARTMANN | 30 |
| 90 | RENOUX | 30 |
| 91 | COTTET | 29 |
| 92 | FENDELEUR | 29 |
| 93 | HANTZ | 29 |
| 94 | KOHLER | 29 |
| 95 | MOUGIN | 29 |
| 96 | TRAVERS | 29 |
| 97 | CHAPUIS | 28 |
| 98 | FISCHER | 28 |
| 99 | JACQUEMIN | 28 |
| 100 | LAIBE | 28 |
| 101 | MATHEY | 28 |
| 102 | PEQUIGNOT | 28 |
| 103 | THOMAS | 28 |
| 104 | HAAS | 27 |
| 105 | HUMBERT | 27 |
| 106 | PERROS | 27 |
| 107 | SARAZIN | 27 |
| 108 | SIMONIN | 27 |
| 109 | THEVENOT | 27 |
| 110 | BARDOT | 26 |
| 111 | BAUER | 26 |
| 112 | CHAGNOT | 26 |
| 113 | GABLE | 26 |
| 114 | LACREUSE | 26 |
| 115 | MILLET | 26 |
| 116 | MILLOT | 26 |
| 117 | ORIEZ | 26 |
| 118 | SIGNE | 26 |
| 119 | VAUTHIER | 26 |
| 120 | BEGUE | 25 |
| 121 | BOUTEILLER | 25 |
| 122 | BRUNNER | 25 |
| 123 | GERARD | 25 |
| 124 | PRENAT | 25 |
| 125 | RERAT | 25 |
| 126 | CARDOT | 24 |
| 127 | CHEVALIER | 24 |
| 128 | KIEFFER | 24 |
| 129 | MAILLARD | 24 |
| 130 | MAITRE | 24 |
| 131 | PERNOT | 24 |
| 132 | PERROT | 24 |
| 133 | PETER | 24 |
| 134 | PETIZON | 24 |
| 135 | PICARD | 24 |
| 136 | RASSINIER | 24 |
| 137 | WAGNER | 24 |
| 138 | BOUILLARD | 23 |
| 139 | DURIN | 23 |
| 140 | FRITSCH | 23 |
| 141 | GIROT | 23 |
| 142 | GROSJEAN | 23 |
| 143 | JACQUOT | 23 |
| 144 | KLOPFENSTEIN | 23 |
| 145 | MADRU | 23 |
| 146 | MARSOT | 23 |
| 147 | MERLET | 23 |
| 148 | MOREL | 23 |
| 149 | ROUECHE | 23 |
| 150 | TISSERAND | 23 |
| 151 | VAUCLAIR | 23 |
| 152 | BARBERET | 22 |
| 153 | BERGER | 22 |
| 154 | BIETRY | 22 |
| 155 | CHAPPUIS | 22 |
| 156 | DONZE | 22 |
| 157 | GRASSELER | 22 |
| 158 | LAMBALOT | 22 |
| 159 | PERRET | 22 |
| 160 | BEAUSEIGNEUR | 21 |
| 161 | BRINGARD | 21 |
| 162 | CAVAGNAC | 21 |
| 163 | CAYOT | 21 |
| 164 | CHRISTEN | 21 |
| 165 | CORRE | 21 |
| 166 | DENIER | 21 |
| 167 | GRANDJEAN | 21 |
| 168 | KLEIN | 21 |
| 169 | LOLLIER | 21 |
| 170 | MARIE | 21 |
| 171 | MARION | 21 |
| 172 | ROLLIN | 21 |
| 173 | VILLAUMIE | 21 |
| 174 | VOILAND | 21 |
| 175 | WIMMER | 21 |
| 176 | BANDELIER | 20 |
| 177 | BAUMANN | 20 |
| 178 | BOULANGER | 20 |
| 179 | BOUQUET | 20 |
| 180 | CHATELAIN | 20 |
| 181 | CHIPEAUX | 20 |
| 182 | FLOTAT | 20 |
| 183 | GILLET | 20 |
| 184 | KUENTZ | 20 |
| 185 | NOVIER | 20 |
| 186 | PETIT | 20 |
| 187 | BADER | 19 |
| 188 | BIEHLER | 19 |
| 189 | BRAUN | 19 |
| 190 | DEMOUGE | 19 |
| 191 | DREYFUS | 19 |
| 192 | ENEE | 19 |
| 193 | FERNEY | 19 |
| 194 | HECK | 19 |
| 195 | KOENIG | 19 |
| 196 | NAEGELEN | 19 |
| 197 | NAUROY | 19 |
| 198 | RAPINE | 19 |
| 199 | SCHERRER | 19 |
| 200 | SIGRIST | 19 |
| 201 | SINGER | 19 |
| 202 | ARNOLD | 18 |
| 203 | BELOT | 18 |
| 204 | BLANC | 18 |
| 205 | CHEVRIER | 18 |
| 206 | CHEVROLET | 18 |
| 207 | GERBER | 18 |
| 208 | JACOB | 18 |
| 209 | LAMBOLEY | 18 |
| 210 | MARCONNOT | 18 |
| 211 | MICHELAT | 18 |
| 212 | MUNCH | 18 |
| 213 | RAFFENNE | 18 |
| 214 | ROBERT | 18 |
| 215 | VIELLARD | 18 |
| 216 | BURCEZ | 17 |
| 217 | CARITEY | 17 |
| 218 | CHARPIAT | 17 |
| 219 | DUBOIS | 17 |
| 220 | GRABER | 17 |
| 221 | HAINIGUE | 17 |
| 222 | JEANBLANC | 17 |
| 223 | KESSLER | 17 |
| 224 | LAMBLIN | 17 |
| 225 | MATHIEU | 17 |
| 226 | MOSER | 17 |
| 227 | PATINGRE | 17 |
| 228 | PETEY | 17 |
| 229 | SUTTER | 17 |
| 230 | THIEBAUT | 17 |
| 231 | VIEILLARD | 17 |
| 232 | VIRON | 17 |
| 233 | WOLFER | 17 |
| 234 | WOLFF | 17 |
| 235 | ZIMMERMANN | 17 |
| 236 | BONNET | 16 |
| 237 | BRESSON | 16 |
| 238 | BRUN | 16 |
| 239 | BURGER | 16 |
| 240 | CATTE | 16 |
| 241 | CHAVANNE | 16 |
| 242 | DELEMONT | 16 |
| 243 | DEMENUS | 16 |
| 244 | DEVAUX | 16 |
| 245 | FRIEZ | 16 |
| 246 | GRAFF | 16 |
| 247 | HOFFMANN | 16 |
| 248 | KAUFFMANN | 16 |
| 249 | KUNTZ | 16 |
| 250 | LANG | 16 |
| 251 | MARAGET | 16 |
| 252 | ORIAT | 16 |
| 253 | RENAUD | 16 |
| 254 | STEIN | 16 |
| 255 | VOGEL | 16 |
| 256 | AUBRY | 15 |
| 257 | BECK | 15 |
| 258 | BIDEAUX | 15 |
| 259 | BOHRER | 15 |
| 260 | BOURGEOIS | 15 |
| 261 | BRON | 15 |
| 262 | CHAIFFRE | 15 |
| 263 | CRAVE | 15 |
| 264 | DEVANTOY | 15 |
| 265 | DURAND | 15 |
| 266 | FRANCK | 15 |
| 267 | GARNIER | 15 |
| 268 | GIROL | 15 |
| 269 | HENNEMANN | 15 |
| 270 | HENRY | 15 |
| 271 | HUEBER | 15 |
| 272 | JARDON | 15 |
| 273 | JEANNENOT | 15 |
| 274 | JEUDY | 15 |
| 275 | JOBIN | 15 |
| 276 | PIQUEREZ | 15 |
| 277 | ROUCHE | 15 |
| 278 | SCHAEFFER | 15 |
| 279 | STARCK | 15 |
| 280 | TRITTER | 15 |
| 281 | VOELIN | 15 |
| 282 | BAUMGARTNER | 14 |
| 283 | BEURET | 14 |
| 284 | BIHR | 14 |
| 285 | BOURQUARDEZ | 14 |
| 286 | CHAGUE | 14 |
| 287 | CHEVIRON | 14 |
| 288 | COURBOT | 14 |
| 289 | DELOYE | 14 |
| 290 | FINQUEL | 14 |
| 291 | FRECHIN | 14 |
| 292 | FROEHLY | 14 |
| 293 | GRIME | 14 |
| 294 | HEINY | 14 |
| 295 | HOUMAIRE | 14 |
| 296 | LALLEMAND | 14 |
| 297 | LAVAL | 14 |
| 298 | LEJEUNE | 14 |
| 299 | LINDECKER | 14 |
| 300 | LINDERME | 14 |
| 301 | LOMBARD | 14 |
| 302 | MERMET | 14 |
| 303 | MOURAT | 14 |
| 304 | MURA | 14 |
| 305 | PERREZ | 14 |
| 306 | PIERSON | 14 |
| 307 | RIEGERT | 14 |
| 308 | SCHULTZ | 14 |
| 309 | STUDER | 14 |
| 310 | VERNIER | 14 |
| 311 | VINEZ | 14 |
| 312 | WALGER | 14 |
| 313 | ACKERMANN | 13 |
| 314 | ANTOINE | 13 |
| 315 | CAILLET | 13 |
| 316 | CHARBONNIER | 13 |
| 317 | CHEVILLOT | 13 |
| 318 | CHRIST | 13 |
| 319 | CLAVEY | 13 |
| 320 | DAUCOURT | 13 |
| 321 | DESDAMES | 13 |
| 322 | FARINE | 13 |
| 323 | GETE | 13 |
| 324 | GREVILLOT | 13 |
| 325 | GRILLON | 13 |
| 326 | GUILLAUME | 13 |
| 327 | HEITZ | 13 |
| 328 | ILTIS | 13 |
| 329 | LOTZ | 13 |
| 330 | MOINAT | 13 |
| 331 | MOINE | 13 |
| 332 | NICOLAS | 13 |
| 333 | PARISOT | 13 |
| 334 | PLAIN | 13 |
| 335 | POIRRIER | 13 |
| 336 | PRENEZ | 13 |
| 337 | PRENOT | 13 |
| 338 | RUEFF | 13 |
| 339 | SCHALLER | 13 |
| 340 | STOLL | 13 |
| 341 | THANNEUR | 13 |
| 342 | TRABAC | 13 |
| 343 | BACH | 12 |
| 344 | BALLAY | 12 |
| 345 | BEGEY | 12 |
| 346 | BELET | 12 |
| 347 | BESSE | 12 |
| 348 | CHARLES | 12 |
| 349 | CHATEL | 12 |
| 350 | CHEVALLIER | 12 |
| 351 | CHOFFEL | 12 |
| 352 | DERMINEUR | 12 |
| 353 | DIETRICH | 12 |
| 354 | DIETSCH | 12 |
| 355 | DUPRE | 12 |
| 356 | FOURNIER | 12 |
| 357 | FULLERINGER | 12 |
| 358 | GAUTHIER | 12 |
| 359 | GRANDGIRARD | 12 |
| 360 | GRUSS | 12 |
| 361 | GUTH | 12 |
| 362 | HALM | 12 |
| 363 | HEBERLE | 12 |
| 364 | HELLE | 12 |
| 365 | HENGY | 12 |
| 366 | HENNEQUIN | 12 |
| 367 | HOGRAINDLEUR | 12 |
| 368 | HUGUENOT | 12 |
| 369 | JUIF | 12 |
| 370 | MAILLOT | 12 |
| 371 | MANG | 12 |
| 372 | MARCOT | 12 |
| 373 | MENETRE | 12 |
| 374 | MENIGOT | 12 |
| 375 | MICHEL | 12 |
| 376 | NOROT | 12 |
| 377 | PAGNARD | 12 |
| 378 | PERROD | 12 |
| 379 | PEUGEOT | 12 |
| 380 | REMY | 12 |
| 381 | SAUGIER | 12 |
| 382 | SCHMIDT | 12 |
| 383 | SCHULLER | 12 |
| 384 | SEILLER | 12 |
| 385 | STOUFF | 12 |
| 386 | TALON | 12 |
| 387 | TAVERNIER | 12 |
| 388 | VERGON | 12 |
| 389 | VILLAUME | 12 |
| 390 | BIDAUX | 11 |
| 391 | CHALMEY | 11 |
| 392 | DREYER | 11 |
| 393 | DUPLAIN | 11 |
| 394 | FINCK | 11 |
| 395 | GIRARDIN | 11 |
| 396 | GRENOUILLET | 11 |
| 397 | GRUET | 11 |
| 398 | GUERRE | 11 |
| 399 | GUIGON | 11 |
| 400 | GUYOT | 11 |
Observations croisées
Les noms pan-franc-comtois. Quelques patronymes traversent les quatre départements avec une régularité qui dit leur ancrage régional profond : CLERC (rang 18 dans le Doubs, rang 29 dans le Jura, rang 25 en Haute-Saône, rang 6 dans le Territoire de Belfort), GIRARD (rang 8 dans le Doubs, rang 19 dans le Jura, rang 37 en Haute-Saône, rang 30 dans le Territoire de Belfort), PETITJEAN (rang 68 dans le Doubs, rang 50 dans le Jura, rang 41 en Haute-Saône, rang 32 dans le Territoire de Belfort). PETITJEAN est particulièrement intéressant : ce nom à construction Jean + adjectif qu’on disait spécifiquement comtois est en réalité diffusé dans les quatre départements sans exception — un vrai nom-signature de la région entière.
Les contrastes Doubs-Jura. FAIVRE, si écrasant dans le Doubs (rang 1, 573 naissances) et en Haute-Saône (rang 1, 467 naissances), tombe au rang 10 dans le Jura (255 naissances). À l’inverse, LACROIX est le premier nom du Jura (364 naissances) mais n’apparaît qu’au rang 321 dans le Doubs (43 naissances) — un écart spectaculaire pour deux départements frontaliers. Ces ruptures sous-régionales montrent que l’onomastique ne connaît pas les frontières administratives : la Comté historique avait ses micro-identités internes, et les noms en gardent la trace deux siècles plus tard.
Les variantes orthographiques. VUILLEMIN (Doubs) / VILLEMIN (Haute-Saône) / VUILLEMOT (Haute-Saône) / VUILLEMENOT (Doubs et Jura) — la même souche germanique Willehelm se décline en une demi-douzaine de formes selon les clochers. GROSJEAN (Doubs, Jura, Haute-Saône) / GRANDJEAN (Haute-Saône, Territoire de Belfort) — même logique, même prénom-adjectif, deux variantes phonétiques issues de deux zones différentes du patois comtois. Ce genre de variation micro-géographique est un rêve pour qui s’intéresse à la dialectologie romane. (Oui, je suis de ceux-là.)
Le Territoire de Belfort, département-pont. Quelques noms y apparaissent exclusivement ou presque : SCHWALM (rang 12, absent du top 400 des trois autres départements), RINGENBACH (rang 50), KLOPFENSTEIN (rang 144), NAEGELEN (rang 196) — des noms alsaciens purs. Et en même temps, on retrouve BESANÇON (rang 20 dans le Territoire de Belfort) également présent dans les quatre départements. Ce 90 est vraiment un carrefour, un condensé d’histoire tenu dans une liste de 400 noms.
Conclusion
Si vous avez parcouru ces listes et trouvé votre nom — ou celui de votre famille — vous comprenez maintenant pourquoi l’onomastique est une science à part entière. Ces 400 noms par département ne sont pas des statistiques froides : ils sont la trace de qui vivait ici, de ce qu’ils faisaient (FAIVRE = forgeron, TISSERAND = tisserand des manufactures, CLERC = greffier ou lettré), et de l’histoire qui les a façonnés — possession espagnole des Habsbourg, deux conquêtes de Louis XIV, cession de l’Alsace en 1871 qui a redessiné le peuplement du Territoire de Belfort.
La Franche-Comté mérite mieux que sa réputation de région oubliée entre la Bourgogne et l’Alsace. Ses noms de famille le disent mieux que moi. FAIVRE, VUILLEMIN, LAMBOLEY, GROSJEAN — dis-moi ton nom, je te dirai d’où tu viens, de quel côté de la frontière comtoise ton arrière-grand-père portait ses sabots.
Et toi, tu as trouvé ton nom dans ces listes ? Tu connais un FAIVRE, un GROSJEAN ou un MEYER de Belfort ? Dis-nous en commentaires d’où vient ta famille — c’est toujours les histoires les plus intéressantes qui sortent de là.
Prends soin de toi et si tu ne sais pas où tu vas, rappelle-toi d’où tu viens.
Vincent
Source des données : INSEE, fichier des noms de famille 1891-2000, édition 2022. Période retenue : naissances 1891-1915 (estimation à partir des décennies 1891-1900, 1901-1910 et la moitié de 1911-1920). Données disponibles sur insee.fr.

Laisser un commentaire